Oto moje pierwsze podejście do omówienia systemu Zend Framework z bliska - a trzeba przyznać, iż to zadanie nie należy do najłatwiejszych ;).

Zaznaczam, iż przedstawiony diagram jest (mimo wszelkich starań) tylko poglądowy - z jednej strony nie przedstawia wszystkich klas inicjowanych podczas wykonywania żądania, z drugiej natomiast w zależności od konfiguracji może wyglądać inaczej (na przykład brak automatycznego wykonania wtyczki Zend_Controller_Action_Helper_ViewRender).

Najciekawsze miejsca oraz uwagi:

• w niektórych rozwiązaniach inicjowanie klasy Zend_Front_Controller odbywa się w klasie pomocniczej zwanej Bootstrap
• setup - konfiguracja i inicjowanie wszystkich ważniejszych części systemu, czyli na przykład: bazy danych, klasy Request oraz Response, widoku, wtyczek kontrolera, czy też routingu. Niektóre z nich bywają zapisane w “rejestrze” systemu (klasa Zend_Registry), dzięki czemu są dostępne z każdego miejsca aplikacji.
• setup: FrontController - konfiguracja klasy Zend_Front_Controller poprzez ustawienie odpowiednich flag i klas (między innymi Request oraz Response)
• klasa Zend_Controller_Action reprezentuje konkretną klasę zawierającą akcje (metody w stylu actionIndex())
• domyślnie buforowanie odpowiedzi jest wyłączone, a wynik żądania jest wysyłany na końcu metody dispatch() “głównego” kontrolera
• automatyczne wykonywanie szablonu widoku po wykonaniu akcji (na diagramie oznaczona jako action) odbywa się dzięki wtyczce akcji o nazwie Zend_Controller_Action_Helper_ViewRender. Jeżeli renderowanie uruchomimy ręcznie w akcji (za pomocą metody render()), wtyczka nie wygeneruje jej ponownie.
• pętla z warunkiem ! isDispatched() umożliwia między innymi budowanie łańcucha akcji wykonywanych jedna po drugiej (korzysta z niej na przykład metoda _forward())

Powyższy diagram stanie się podstawą do następnych rozważań na temat Zend Framework, w związku z czym konstruktywne uwagi mile widziane.